फिचर

परिवर्तनको संघारमा गढवाको थारु कुमाल बस्ती
फिचर, समाचार

परिवर्तनको संघारमा गढवाको थारु कुमाल बस्ती

चुमा आचार्य दाङ, २१ बैशाख । लालपूर्जा नभएको ऐलानी बस्तिमा खरका झुपडीहरू, कत्तिबेला आगोले गाउँ नै सखाप पार्छ भन्ने त्रासै–त्रासमा माटोका भाँडाहरू बनाएर दैनिक गुजारा गर्ने नागरिकहरू पछिल्लो समयमा अवस्था फेरिएको छ । दिनभर माटाका भाँडा बनाएर उत्पादनले बजार नपाएपछि बिहान–साँझ खाने छाक टार्न समेत हम्मे हम्मे दर्दनाक र कहालिलाग्दो बस्तिका वासिन्दाहरूको अवस्था संघसंस्था र सरकारका निकायहरूको ध्यानाकर्षण पछि भने स्वरूप फेरिएको स्थानीयहरू आफैले बताएका छन् । गढवा–३ को खैराखालमा रहेको थारु कुमाल वस्तिमा सहकर्मि समाज, फियान नेपाल, खाद्य अधिकार सञ्जाल र स्थानीय सरकारको नजर परेपछि पुरै वस्तिले रूप फेरेको र आफूहरूको जिवनस्तर समेत वदलिएको स्थानीय अगुवा –चुन्नुराम थारु कुमालले बताए । आजभन्दा बाह्रबर्ष अगाडि हाम्रो गाउँमा सबैका खरले छाएका छाना थिए, आगलागी हुने डरले रातमा निद्रा पर्देनथ्यो । दिनभर...
दाङ : अल्लो उद्योगमा ३५ जना बढी महिलालाई रोजगार
अर्थ, फिचर

दाङ : अल्लो उद्योगमा ३५ जना बढी महिलालाई रोजगार

दाङ, १७ चैत्र । तिलकुमारी पुनले घोराही उपमहानगरपालिका–१३ मा अल्लो व्यवसाय सञ्चालन गरेकी छन् । ‘विश्वासिलो अल्लो धागो तथा कपडा उद्योग’मार्फत उनले व्यवसाय गर्दै आएकी हुन् । चालीस वर्षीया पुनको घरमा बुवा, आमा, दाई र आफूसहित दुई दिदीबहिनी छन्। आफ्नै खुट्टामा उभिएर स्वरोजगार बन्दै जाँदा बिहे गर्नुपर्छ भन्ने सोचसमेत नआएको उनले बताइन् । विसं २०५७ मा पूर्वी रुकुमबाट दाङ बसाइँ सरेकी पुनले घोराही–१३ मा सञ्चालन गरेको व्यवसायबाट प्रशस्त आम्दानी गर्दै आएको छ । सानै उमेरदेखि अल्लो उद्यममा लागे पनि व्यावसायिकरुपमा विसं २०७३ देखि लागेको पुनले जानकारी दिए । उनका अनुसार अहिले उद्योगमा ३५ जना बढी स्थानीय महिलाले रोजगार पाएका छन् ।  उद्योगमा आबद्ध महिला आजभोलि सेवार खोलामा घरेलु प्रविधिबाट प्रशोधन गर्नका लागि जङ्गलमा पाइने अल्लोलाई पानीमा पकाउने, कमेरो माटो लगाउने, घाममा सुकाउने, पिट्नेलगायत काम गर्...
घुम्नै पर्ने दाङका यी प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल (तस्बिरहरू सहित)
पर्यटन, फिचर

घुम्नै पर्ने दाङका यी प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल (तस्बिरहरू सहित)

टोपेन्द्र रोकामगर दाङ, ५ चैत्र । दाङ जिल्ला यसै एसियाकै ठुलो उपत्यका भएको जिल्ला हो। यहाँ एकै दिनमा पनि धेरै पर्यटकीयस्थलहरु घुम्न सकिन्छ। साथै हप्तौँ दिनसम्म दाङमा रमाउन सकिने पर्यटकीय क्षेत्रहरु पनि छन्। दाङमा दुई वटा उपत्यका छन्। एउटा देउखुरी उपत्यका जुन पूर्व–पश्चिम राजमार्गसँग जोडिएको उपत्यका हो। र, अर्को दाङ उपत्यका दाङ हो। जुन पूर्व– पश्चिम राजमार्ग छाडेर लमहीदेखि उत्तरतर्फ करिब २३ किलोमिटरको दुरी पार गरेमा भेटिन्छ। दुई उपत्यका रहेको दाङमा तपाईंले घुम्ने योजना बनाउनुभएको छ भने यहाँको पर्यटकीयस्थलहरुले हजुरको यात्रा फलदायी बन्न सक्छ। काठमाडौंदेखि करिब ४ सय २५ किलो मिटर पश्चिममा रहेको दाङमा विश्वकै अग्लो त्रिशुलदेखि दंगीशरण राजाले राज गरेको चखौरामा थारु समुदायको संस्कृतिको बारेमा बुझ्न सकिन्छ। यी हुन् दाङका घुम्न सकिने महत्वपूर्ण ठाउँ देउखुरी उपत्यकामा कसरी घुम्ने ?...
घोडाले धानेको जीवन
फिचर

घोडाले धानेको जीवन

टेकराज भण्डारी दाङ, २९ फागुन । मानिस र घोडा बीचको सम्बन्ध परा पूर्वक कालदेखि रहँदै आएको छ । बिगतमा अहिले जस्तो बाटो र सवारी साधन थिएनन् । जतिखेर घोडाहरू नै आवात जावात गर्ने र सामान ओसार पसार गर्ने प्रमुख माध्यम थिए । आजपनि गाउँ घरका किसानले घोडाको प्रयोग उत्तिकै रूपमा गर्दै आएका छन् । तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ बेलगनारका सोनुराज चौधरीले २०५४ सालदेखि घोडाको संगत गर्दै आएका छन् । यो उनको पुर्खेउली पेशा हो । सोनुराजको बाउ बाजेले पनि घोडा लाद्ने काम गर्थे । आसपासका गाउँघरबाट चामल, मकै, मसुरो केही सस्तोमा किनेर ल्याउने र त्यसलाई घोडाबाट तुलसीपुर बजारमा पु¥याइ बेचेर सोनुले आफ्नो घर खर्च चलाउँदै अएका छन् । घोडा लादेरै परिवारको खर्च धान्ने मात्र होईन् सोनुले अहिलेसम्म ३५ कठ्ठा जग्गा जोड्न सफल भएको सोनु बताए । गल्ला अर्थात चामल, मकै, मसुरो खोज्न घोडा लद्दीहरू टाढा–टाढा पुग्छ...
दाङमा बाँसका सामाग्री : कम लगानीमै राम्रो आम्दानी
फिचर

दाङमा बाँसका सामाग्री : कम लगानीमै राम्रो आम्दानी

दाङ, ११ फागुन । घोराही उपमहानगरपालिका–१ औलावास निवासी पुनाराम सुनारको दैनिकी बाँसका सामाग्री बनाउँदै बिक्री गर्नेमा बित्ने गरेको छ । बाँसका सामाग्रीबाट कम लगानीमै राम्रो आम्दानी हुने भएपछि पुनारामले घरमै बसेर बाँसका सामाग्री बनाउनेदेखि बिक्री गर्ने काम गर्दै आएका छन् । बाँसबाट छिट्वा,नाङ्लो,पेरुङ्गो, टोकरी,डोको, भकारीलगायतका विभिन्न सामग्री बनाउने काम गर्दै आएको उनी बताउँछन् । बाँसबाट बनाएका सामग्रीहरु प्राय गाउँघरतिरै बिक्री हुने बताए । ‘गाउँघरमा घरायासी कामका लागि बाँसका सामग्री आवश्यक भएपनि बनाउने मानिसहरु छैनन्’,उनले भने,‘त्यसैले गर्दा पनि होला, राम्रै बिक्री भइरहन्छन।’ गाउँघमा बासँका सामग्री बिक्री नहुँदा घोराही बजारसम्म लगेर पसलमा बिक्री गर्ने गरेको उनी बताउँछन् । उनका अनुसार पहिलेको तुलनामा बाँसका सामग्रीको बजार घटेको बताए । बाँसजन्य सामग्रीलाई आयआर्जनको स्रोत बनाउँदै आएका...
रुकुम पूर्वमा छोट्टी बस्ने र तानीविवाहको विकृत प्रचलन
प्रमुख समाचार, फिचर

रुकुम पूर्वमा छोट्टी बस्ने र तानीविवाहको विकृत प्रचलन

दुर्गालाल केसी दाङ, २९ पौष । त्यसदिन बाछीगाउँमा भूमे पर्वको रमझम थियो । गाउँमा डेरा गरेकी १७ वर्षीया किशोरी एकछिन समय निकालेर नाचगान हेर्न पुगिन् । त्यसैबेला चार जना केटा मिलेर एक्कासी उनलाई तान्न थाले । घिसार्दै तकसेरा बजारसम्म पुर्याए । किशोरी रुकुमपूर्व, पुथा उत्तरगंगा–७, जाङबाट १२ कक्षाको परीक्षा दिन आएकी थिइन् । बाटोमा लछारपछार हुँदा उनका कपडा च्यातिए । बचाउ गर्न थालेका स्थानीय महिलाले पनि कुटाइ खाए । चल्तीका फिल्मको जस्तो यो दृश्य तानीविवाहका नाममा रुकुममा प्रचलित कुप्रथाका कारण भएको थियो । किशोरीलाई तान्नेमध्येका मुख्य व्यक्ति दुई सन्तानका बाबु थिए । उनी यी किशोरीलाई जबरजस्ती कान्छी श्रीमती बनाउन चाहन्थे । प्रहरीले समयमै खबर पाएपछि बीच बाटोमै रोकेर किशोरीको उद्धार गर्यो । तान्ने चारै जना पक्राउ परे । उनीहरूलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय लैजान प्रहरीले गाडीमा राखिसकेको थियो ...
दाङमा दुधको खपत बढाउन छुर्पी उत्पादन
फिचर

दाङमा दुधको खपत बढाउन छुर्पी उत्पादन

दाङ, १७ पौष । दाङमा दुधको खपतलाई बढाउन छुर्पी उत्पादन गर्न थालिएको छ । खास गरी चिसो मौसममा जिल्लामा हुने दुधको बिक्री समस्यालाई हटाउन दुध प्रशोधन केन्द्र तथा डेरी उद्योगहरूले छुर्पी उत्पादन गर्न थालेका हुन । दुध बिक्रीसँगै छुर्पी उत्पादन गर्दा चिसो मौसममा हुने दुधको बिक्री समस्यालाई कम गर्न मद्दत पुग्ने गरेको गौरव दुग्ध उत्पादन तथा प्रशोधन केन्द्र राजपुरका सञ्चालक शोभाकर घिमिरे बताउँनुहुन्छ । कार्तिकदेखि माघ–फागुनसम्मको चिसो मौसममा दुधको खपत कम हुने र यो समयमा अन्य समयको तुलनामा जिल्लामा दुध समेत बढी उत्पादन हुने भएकाले बिक्रीमा समस्या हुने गरेको छ । दुध बिक्रीमा समस्या हुन थालेपछि जिल्लाका व्यवसायीले चिसो मौसमा छुर्पी उत्पादन गर्न थालेको सञ्चालक घिमिरे बताउँनुहुन्छ । जिल्लामा दुधको खपत कम हुँदा किसानबाट संकलन गरेको दुधबाट छुर्पी उत्पादन गरेर जिल्लासँगै काठमाडौंसम्म बिक्री गर्ने ...
नामको मात्रै उपमहानगर : बिजुलीका पोल हेरेर चित्त बुझाउछन मौलाकोटवासी
प्रमुख समाचार, फिचर

नामको मात्रै उपमहानगर : बिजुलीका पोल हेरेर चित्त बुझाउछन मौलाकोटवासी

दाङ, १० पौष । घोराही उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १३ मौलाकोट निवासी गंगाबहादुर थापाले गाउँमा विद्युतको पोलसँगै तार पुगेपछि घरमा वायइरिङ गरेर विद्युत कार्यालय घोराहीमा बत्तीका लागि निवेदन दिएका छन् तर बत्ती भने अझै बाल्न पाएका छैनन् । भौगोलिक रूपमा विकट मौलाकोटमा २०७४ सालको निर्वाचनका क्रममा विद्युत पु¥याउने आश्वासनसहित गाउँमा विद्युतका पोल पु¥याइएका थिए तर निर्वाचनमा भोट तान्नका लागि त्यसरी पु¥याइएका पोल प्रयोगमा आउन सकेनन् । सिमेन्टका पोल भौगोलिक रूपमा विकट पहाडी क्षेत्र मौलाकोटमा टेक्टरबाट लग्दालग्दै भाँचिएपछि मौलाकोटबासीको बत्ती बाल्ने सपना टुटेको थियो । निर्वाचन जितेपछि जनप्रतिनिधिको प्राथमिकतामा मौलाकोट पर्न सकेन, जसले गर्दा स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिले पाँच वर्ष बिताउँदा पनि त्यहाँ बत्ती पुग्न सकेन । मौलाकोटवासीलाई लामो समय विद्युतको आशैआसमा बस्नु परेको थियो । लामो समय बत्तीको आश...
२० लिटर दही बेच्न ५० किलो मिटरको यात्रा
फिचर

२० लिटर दही बेच्न ५० किलो मिटरको यात्रा

छवि पुरी दाङ, ७ मंसिर । दाङमा दुध र यसबाट उत्पादन हुने दहीमा आत्मनिर्भर हुँदै गएको पछिल्लो तथ्यांकले देखाएको छ । परम्परागत रुपमा भैँसीपालन गर्दै आएकासँगै पछिल्लो समय उन्नत नश्लका गाई र भैँसीको व्यावसायिक पालन हुन थालेपछि जिल्ला दुधमा आत्मनिर्भर बन्दै गएको हो । दुधबाट राम्रो आम्दानी लिन सकिने भएपछि पछिल्लो समय गाईभैँसी पाल्ने मानिसको संख्या पनि बढ्दै गएको छ । जिल्लाको आवश्यकता अनुसार दुध पुगेर पछिल्लो समय जिल्ला बाहिरसमेत जाने गरेको छ । पुख्र्यौली पेशाका रुपमा भैसीपालन गर्दै आएका दाङ देउखुरीका यादव समुदायले ठूलो परिमाणमा दुध उत्पादन गर्ने गरेका छन् । उत्पादित दुध जिल्लाका विभिन्न स्थानमा बिक्रिका लागि जाने गरेको छ । कोहीले दुधबाट दही बनाएर दैनिक रुपमा ग्राहक खोज्दै घरघरमा पुगेर दही बेच्ने काम गर्दै आएका छन् । व्यावसायिक रुपमा गाई भैँसीपालक किसानले दुध बिक्रि गर्ने गरेपनि परम्प...
काष्ठकलाका धनी जग्गुलाल ओझेलमा
फिचर, समाचार

काष्ठकलाका धनी जग्गुलाल ओझेलमा

लीलाधर वली दाङ, ५ मंसिर । उमेरले ६५ वर्षमा लागेका धर्नाका जग्गुलाल चौधरी अहिले पनि काठका मूर्ति बनाउने काम गर्दै आउनुभएको छ । पाँच दशक बढी समयदेखि मूर्तिकलामा लाग्दै आउनुभएका घोराही उपमहानगरपालिका–५ ठूलोगाउँ धर्ना निवासी जग्गुलाल सधैँ ओझेलमा रहनुभएको छ । चौधरी काष्ठकलामा अब्बल हुनुहुन्छ । सानोमा माटोका घोडा, हात्तीलगायत देवीदेवताका मूर्ति बनाउँदा बनाउँदै काष्ठकलामा लाग्नुभएका चौधरी बाटो वा जङ्गलमा हिँड्दा राम्रो काठ देख्दा मूर्तिको आकृति मनमा आइहाल्ने गरेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘यो बनाउँछु भनेर बन्दैन, काठ देखेपछि के बन्छ भनेर मनमा आउने गर्छ । अनि त्यहीअनुसार काठलाई छिना, बसुला र आरीले कुँदेर मूर्ति बनाउने गर्छु ।’ अन्य काम छाडेर भए पनि आफू मूर्ति बनाउने काममा लाग्नेगरेको बताउने चौधरीले पाँच दशकको अवधिमा थारु जातिका भेषभूषा, कला, संस्कृतिसँगै देवीदेवता, जनावर, चराचुरुङ...